Khoa học môi trường là ngành nghiên cứu mối quan hệ và tương tác qua lại giữa con người và môi trường xung quanh nhằm mục đích bảo vệ môi trường sống của con người trên Trái Đất.
Ngành học có tính liên ngành, hướng tới giải quyết các vấn đề về môi trường
Chia sẻ với phóng viên Tạp chí điện tử Giáo dục Việt Nam về tầm quan trọng của ngành học này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Công Tín – Trưởng khoa, Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế cho biết: Ngành Khoa học môi trường là ngành học liên ngành, tích hợp kiến thức khoa học tự nhiên, công nghệ, quản lý và xã hội học nhằm nghiên cứu, giám sát, phân tích và đưa ra giải pháp bảo vệ môi trường, sử dụng bền vững tài nguyên thiên nhiên và ứng phó với biến đổi khí hậu.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), ngành học này ngày càng gắn liền với công nghệ phân tích dữ liệu lớn, viễn thám, hệ thống thông tin địa lý (GIS), các mô hình dự báo và hệ thống cảnh báo sớm.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hoàng Công Tín – Trưởng khoa, Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế.
Theo thầy Tín, chương trình đào tạo ngành Khoa học môi trường tại nhà trường được thiết kế theo hướng ứng dụng, hiện đại, cập nhật với chuẩn đầu ra CDIO (mô hình giáo dục tập trung vào việc phát triển các kỹ năng toàn diện cho sinh viên, đặc biệt trong lĩnh vực kỹ thuật, thông qua việc hình thành ý tưởng, thiết kế, thực hiện và vận hành các sản phẩm, quy trình và hệ thống), tiếp cận đào tạo liên ngành và đáp ứng nhu cầu thực tiễn của thị trường lao động. Đồng thời, những nhu cầu cấp thiết từ thực tiễn xã hội hay yêu cầu về trách nhiệm trong công tác bảo vệ tài nguyên và môi trường cũng được trường đưa vào chương trình đào tạo.
Theo học ngành này, sinh viên được trang bị các kiến thức nền tảng về môi trường, với nhiều kiến thức chuyên sâu về nhận diện đúng, tiếp cập phù hợp các vấn đề môi trường và tài nguyên thiên nhiên; Phân tích, đánh giá hiện trạng môi trường và tài nguyên thiên nhiên; Đánh giá tác động môi trường, đề xuất giải pháp giảm thiểu các tác động; Phát triển các giải pháp công nghệ, kỹ thuật xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn; Vận dụng pháp luật và chính sách trong công tác quản lý tài nguyên, môi trường; Quản lý an toàn, sức khoẻ và môi trường lao động trong các tổ chức, doanh nghiệp; Đánh giá tác động và rủi ro khí hậu, xây dựng giải pháp giảm thiểu, ứng phó với biến đổi khí hậu,…
Cũng theo thầy Tín, Khoa Môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế có đội ngũ giảng viên trình độ cao. Trong đó, 100% giảng viên đạt trình độ từ thạc sĩ trở lên, cùng hơn 71% thầy cô có học vị tiến sĩ. Song song với đó, khoa có quan hệ hợp tác đào tạo quốc tế với các trường học tại Nhật Bản, Hàn Quốc, Ireland, Canada, Úc,… Ngoài ra, khoa cũng đã triển khai chương trình đào tạo bậc đại học và thạc sĩ về Quản lý An toàn, Sức khỏe và Môi trường (HSE) và chương trình tiến sĩ Khoa học môi trường bằng cả tiếng Anh và tiếng Việt.
Sinh viên ngành Khoa học môi trường, Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế trong quá trình thực tập.
Về phía đơn vị tuyển dụng, ông Trương Ngọc Phương – Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xây dựng Giáo dục và Môi trường Việt Nam cho biết, trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ và chuyển đổi số, ngành Khoa học môi trường đang có nhu cầu rất lớn về nhân lực chất lượng cao. Các doanh nghiệp đặc biệt cần những kỹ sư, chuyên viên có nền tảng vững về công nghệ môi trường, đồng thời hiểu và ứng dụng tốt các công cụ số như: GIS, IoT, AI, Blockchain, Big data ứng dụng trong quan trắc, thiết kế, vận hành hệ thống xử lý và lập báo cáo môi trường.
Nguồn nhân lực ngành không chỉ cần có kiến thức chuyên môn, mà còn phải nhanh nhạy với công nghệ, có tư duy hệ thống và khả năng triển khai thực tế. Đây là yếu tố then chốt để doanh nghiệp thích ứng với yêu cầu ngày càng cao về quản lý môi trường theo hướng xanh – thông minh – bền vững.
Cũng theo ông Phương, để có thể thích nghi và phát triển bền vững trong ngành Khoa học môi trường, nhân sự ngành này cần đáp ứng 3 nhóm yêu cầu cơ bản:
Thứ nhất, có kiến thức chuyên môn vững vàng. Nhân sự phải hiểu rõ và thiết kế được các quy trình, công nghệ xử lý nước thải, khí thải, chất thải rắn. Lập được báo cáo đánh giá tác động môi trường, kế hoạch quản lý môi trường, phân tích môi trường và nắm rõ các quy định pháp luật, quy chuẩn, tiêu chuẩn liên quan. Ngoài ra, cần nắm được các xu hướng mới như kinh tế tuần hoàn, carbon thấp, báo cáo khí nhà kính,…
Thứ hai, có kỹ năng công nghệ và số hóa. Biết sử dụng phần mềm GIS, AutoCAD, phần mềm mô phỏng môi trường, thành thạo Excel và các công cụ báo cáo số. Có khả năng khai thác dữ liệu môi trường từ cảm biến, IoT và ứng dụng công nghệ số trong quản lý và giám sát.
Thứ ba, có kỹ năng thực hành và phối hợp. Ứng viên phải có kỹ năng khảo sát hiện trường, lập hồ sơ kỹ thuật, làm việc nhóm tốt, giao tiếp với cơ quan quản lý và khách hàng. Đặc biệt, cần biết phân tích, đánh giá rủi ro và đề xuất giải pháp tối ưu về môi trường.
Ông Trương Ngọc Phương – Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Xây dựng Giáo dục và Môi trường Việt Nam.
Cũng theo ông Phương, mức lương cho nhân sự ngành này phụ thuộc vào nhiều yếu tố.
Trước hết, về năng lực thực tế và kỹ năng chuyên môn, ứng viên phải có trình độ, khả năng sử dụng phần mềm kỹ thuật, hiểu quy trình pháp lý, biết lập hồ sơ môi trường hoặc tham gia thiết kế, thi công hệ thống xử lý sẽ có lợi thế lớn.
Ngoài ra, với khả năng thích ứng và chủ động học hỏi, nếu ứng viên chủ động, cầu tiến, có chứng chỉ chuyên môn (ISO 14001, HSE, LCA, GHG,…) sẽ thường được đánh giá cao hơn và ưu tiên trong tuyển dụng.
“Về mức lương, đối với ứng viên mới tốt nghiệp, mức lương khởi điểm dao động từ 7-12 triệu đồng/tháng, nếu làm việc tại các công ty tư vấn, kỹ thuật, hoặc đơn vị vận hành môi trường.
Đối với những người đã tích lũy 1–2 năm kinh nghiệm, mức lương tăng lên khoảng 13-20 triệu đồng/tháng, có thể cao hơn nếu tham gia các dự án lớn, biết làm hồ sơ pháp lý hoặc quản lý công trường.
Đặc biệt, nếu có năng lực và ngoại ngữ tốt, mức thu nhập hoàn toàn có thể trên 20 triệu đồng/tháng chỉ sau 2-3 năm bởi thị trường đang khát nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này”, ông Phương thông tin.
Trích đăng: Cơ hội việc làm ngành Khoa học môi trường không chỉ gói gọn ở phạm vi trong nước – Giáo dục Việt Nam
