Một mối nguy có thể dự đoán được nhưng thường bị đánh giá thấp
Các bệnh liên quan đến nhiệt xảy ra khi cơ thể không thể phát tán hiệu quả lượng nhiệt sinh ra từ quá trình trao đổi chất và điều kiện môi trường. Trong môi trường xây dựng và công nghiệp, các yếu tố góp phần giảm tản nhiệt thường bao gồm:
- Công việc đòi hỏi nhiều sức lao động thể chất (ví dụ: đổ bê tông, lợp mái, lắp đặt kết cấu thép).
– Phương tiện bảo vệ cá nhân không thấm nước hoặc chỉ bán thấm nước.
– Nhiệt bức xạ từ các bề mặt như nhựa đường, kim loại hoặc lò nung.
– Độ ẩm cao, một môi trường hạn chế quá trình làm mát bằng bay hơi.
Cơ quan Quản lý an toàn và sức khỏe nghề nghiệp Hoa Kỳ (OSHA) công nhận nhiệt độ cao là một mối nguy nghiêm trọng tại nơi làm việc. Cơ quan này tiếp tục nhấn mạnh trách nhiệm của người sử dụng lao động trong việc cung cấp nơi làm việc không có các mối nguy đã được nhận biết; tuy nhiên, việc thực thi và tuân thủ thôi là chưa đủ để ngăn ngừa bệnh do nhiệt. Sự chuẩn bị mới là yếu tố quyết định, và đó là điểm mà nhiều chương trình còn thiếu sót.
Thích nghi: yếu tố kiểm soát bị bỏ qua nhiều nhất
Một trong những yếu tố nguy cơ quan trọng nhất gây ra bệnh do nắng nóng là thiếu thích nghi. Công nhân mới, người trở lại làm việc sau thời gian nghỉ phép hoặc người được điều chuyển đến môi trường nóng hơn có nguy cơ cao nhất. Trên thực tế, phần lớn các trường hợp tử vong liên quan đến nắng nóng xảy ra trong vài ngày đầu tiếp xúc (CDC, 2020). Khả năng thích nghi là một quá trình thích ứng sinh lý giúp cải thiện hiệu quả của cơ thể trong việc đối phó với nhiệt độ cao. Các lợi ích bao gồm:
– Đổ mồ hôi sớm hơn bình thường;
– Tốc độ tiết mồ hôi tăng lên;
– Giảm nhịp tim và nhiệt độ cơ thể trong quá trình làm việc; và
– Cải thiện cân bằng điện giải.
Viện An toàn và Sức khỏe nghề nghiệp quốc gia Hoa Kỳ (NIOSH) khuyến nghị tăng dần thời gian tiếp xúc trong vòng 7 đến 14 ngày (NIOSH, 2016). Đối với các đội xây dựng chuyển đến công trường mới hoặc công nhân trở lại làm việc sau một tuần nghỉ, quy trình này rất quan trọng.
Trên thực tế, việc thích nghi với điều kiện làm việc chỉ hiệu quả khi được tổ chức bài bản và thực thi nghiêm túc; nếu không, áp lực sản xuất sẽ lấn át nó. Việc phòng ngừa bệnh do nắng nóng không thể chỉ dựa vào các biện pháp không chính thức hoặc sự tự điều chỉnh của người lao động. Áp lực sản xuất thường đẩy các nhóm công nhân vào làm việc hết công suất ngay lập tức, nhưng chính lúc đó nguy cơ tổn thương do nhiệt lại cao nhất.
Bổ sung nước: bắt đầu từ trước ca làm việc
Việc bổ sung nước thường được nhắc nhở bằng lời khuyên “uống nước thường xuyên”, nhưng hướng dẫn này chưa đầy đủ nếu chỉ áp dụng trong giờ làm việc. Người lao động không bắt đầu ca làm việc trong trạng thái cân bằng; họ đến nơi làm việc trong tình trạng đủ nước hoặc đã thiếu nước. Tình trạng mất nước có thể bắt đầu từ ngày hôm trước do uống không đủ nước, uống rượu hoặc tiếp xúc với nhiệt độ cao trong thời gian dài mà không được phục hồi. Ngay cả tình trạng mất nước nhẹ cũng có thể làm tăng áp lực lên hệ tim mạch, giảm hiệu quả tiết mồ hôi và làm suy giảm chức năng nhận thức và khả năng ra quyết định. Tại các công trường xây dựng và công nghiệp, điều này có thể dễ dàng trực tiếp dẫn đến tăng nguy cơ chấn thương (Alahmad và cộng sự, 2025).
Một chiến lược bù nước hiệu quả bao gồm uống nước trước ca làm việc, uống nước đều đặn và bổ sung chất điện giải. Cần khuyến khích người lao động bắt đầu uống nước trước khi đến nơi làm việc, hỗ trợ việc uống nước thường xuyên với lượng nhỏ trong suốt ca làm việc và xem xét việc bổ sung chất điện giải trong quá trình làm việc kéo dài hoặc cường độ cao. Trên thực tế, chỉ cung cấp nước thôi là chưa đủ. Khả năng tiếp cận với nước, nhiệt độ và nhịp độ công việc đều ảnh hưởng đến việc người lao động có thực sự uống được nước hay không.
Việc phòng ngừa cũng phụ thuộc vào cách lập kế hoạch công việc: lên lịch các công việc nặng nhọc (ví dụ: buộc cốt thép, lợp mái, làm việc trong không gian hạn chế) vào những thời điểm mát mẻ hơn trong ngày, luân phiên các đội nhóm để giảm phơi nhiễm liên tục và điều chỉnh kỳ vọng về năng suất trong những đợt nắng nóng. Đây là những biện pháp kiểm soát hành chính, nhưng chúng hiệu quả nhất khi được kết hợp với lực lượng lao động đã được thích nghi và cung cấp đủ nước.
Phương tiện bảo vệ cá nhân có thể làm tăng đáng kể căng thẳng nhiệt bằng cách hạn chế sự tản nhiệt, như sử dụng quần áo chống cháy, bộ đồ bảo hộ hóa chất và thiết bị bảo vệ hô hấp. Trong thực tế, cần phải đánh giá gánh nặng nhiệt tổng hợp, không chỉ nhiệt độ mà còn cả khối lượng công việc và trang phục mà người lao động đang mặc. Tổ chức ACGIH Hoa Kỳ cung cấp hướng dẫn về Giá trị giới hạn ngưỡng (TLV) đối với căng thẳng nhiệt có tính đến các biến số này (ACGIH, 2023). Ở những nơi có thể, các biện pháp kiểm soát kỹ thuật như thông gió, che chắn hoặc điều chỉnh quy trình nên được thực hiện để giảm tải nhiệt tại nguồn.
Các yếu tố liên quan đến người lao động: điều kiện thể chất, giấc ngủ và sức khỏe
Khả năng thích nghi cá nhân đóng vai trò quan trọng trong chịu nhiệt. Công nhân bị suy giảm thể lực, thiếu ngủ hoặc đang phải đối phó với các bệnh lý tiềm ẩn có thể gặp rủi ro cao hơn. Các chương trình phòng ngừa bệnh do nhiệt hiệu quả cần giáo dục công nhân không chỉ tại nơi làm việc mà còn vào thói quen hàng ngày của họ. Công nhân duy trì thể trạng tốt sẽ có khả năng chịu đựng căng thẳng nhiệt tốt hơn, vì hệ thống tim mạch của họ hoạt động hiệu quả hơn trong việc quản lý cả khối lượng công việc và nhiệt độ. Giấc ngủ đầy đủ và thời gian phục hồi giữa các ca làm việc cũng quan trọng không kém. Mệt mỏi làm suy giảm khả năng điều hòa nhiệt của cơ thể và có thể làm giảm khả năng nhận biết các dấu hiệu cảnh báo sớm, làm tăng khả năng xảy ra hậu quả nghiêm trọng. Các chương trình cũng cần đề cập đến tác động tiềm tàng của thuốc đối với khả năng chịu nhiệt. Một số loại thuốc kê đơn và thuốc không kê đơn có thể ảnh hưởng đến việc giữ nước, nhịp tim hoặc điều hòa thân nhiệt (CDC, 2025).
Việc giáo dục người lao động về những yếu tố này giúp họ nhận biết được rủi ro cá nhân và đưa ra quyết định sáng suốt trước khi bước vào môi trường làm việc nóng bức. Giáo dục đặc biệt quan trọng trong các ngành công nghiệp có lực lượng lao động thời vụ, nơi người lao động có thể chưa được chuẩn bị về thể chất khi bắt đầu mùa vụ.
Từ tuân thủ quy định đến phòng ngừa
Chương trình phòng ngừa bệnh do nắng nóng thường tập trung vào các yếu tố quan trọng như nước uống, nghỉ ngơi, bóng râm và huấn luyện. Mặc dù rất cần thiết, nhưng đây chỉ là mức tối thiểu. Một chương trình toàn diện cũng cần bao gồm các quy trình thích nghi được ghi chép lại, lập kế hoạch trước ca làm việc và trước mùa vụ, trách nhiệm của người giám sát trong việc thực hiện, đánh giá và điều chỉnh liên tục, và giáo dục người lao động. Phòng ngừa bệnh do nóng cần được thực hiện với sự chặt chẽ như các mối nguy nghề nghiệp khác: được lập kế hoạch, ghi chép lại và cải tiến liên tục.
Tài liệu tham khảo
1. Alahmad, B., Kessler, W., Alwadi, Y., Schwartz, J., Wagner, G. R., & Michaels, D. (2025). A nationwide analysis of heat and workplace injuries in the United States. Environmental Health, 24(1), 65. https://doi.org/10.1186/s12940-025-01231-1IF: 5.9 Q1
2. American Conference of Governmental Industrial Hygienists [ACGIH]. (2023). 2023 TLVs and BEIs: Threshold Limit Values for Chemical Substances and Physical Agents & Biological Exposure Indices. ACGIH.
3. Centers for Disease Control and Prevention [CDC]. (2020). Heat stress: Occupational safety and health. https://www.cdc.gov/niosh/topics/heatstress/
4. Centers for Disease Control and Prevention [CDC]. (2025). Heat and medications: Guidance for clinicians. https://www.cdc.gov/heat-health/hcp/clinical-guidance/heat-and-medications-guidance-for-clinicians.html
5. National Institute for Occupational Safety and Health [NIOSH]. (2016). Criteria for a recommended standard: Occupational exposure to heat and hot environments. U.S. Department of Health and Human Services.
6. Occupational Safety and Health Administration [OSHA]. (n.d.). Heat illness prevention campaign. https://www.osha.gov/heat
Nguồn: https://www.ishn.com/articles/115370-heat-illness-prevention-begins-long-before-temperatures-rise
