“Nước và bình đẳng giới”: phụ nữ cần được đặt vào vị trí trung tâm trong các giải pháp về nước
Vài con số thống kê
– Trên toàn cầu có hơn 1 tỷ phụ nữ – tức hơn một phần tư tổng số phụ nữ – không được tiếp cận với các dịch vụ nước uống an toàn (UN Women/UNDESA, 2023)
– 1,8 tỷ người vẫn chưa có nước uống tại nhà, và trong số 2/3 hộ gia đình, phụ nữ là người chịu trách nhiệm chính trong việc lấy nước (WHO/UNICEF, 2023)
– Tại 53 quốc gia có số liệu thống kê, phụ nữ và trẻ em gái dành 250 triệu giờ mỗi ngày để lấy nước – gấp hơn 3 lần so với nam giới và trẻ em trai (UN Women/UNDESA, 2024)
– Trên toàn cầu, nguồn nước không an toàn, điều kiện vệ sinh kém và thiếu điều kiện vệ sinh cá nhân là nguyên nhân gây ra cái chết của khoảng 1.000 trẻ em dưới 5 tuổi mỗi ngày (WHO, 2023)
– Khoảng 14% các quốc gia vẫn chưa có cơ chế nào để đảm bảo phụ nữ có thể tham gia bình đẳng vào việc ra quyết định và quản lý nguồn nước (UNEP-DHI, GWP, UN Women, 2025).
Những thông điệp chính cho Ngày Nước thế giới năm 2026
– Cuộc khủng hoảng nước toàn cầu ảnh hưởng đến tất cả mọi người – nhưng không phải đều như nhau. Ở những nơi người dân chưa được tiếp cận nước uống an toàn và vệ sinh, bất bình đẳng nảy sinh, trong đó phụ nữ và trẻ em gái phải gánh chịu hậu quả nặng nề nhất. Đã đến lúc cần đặt phụ nữ và trẻ em gái làm trọng tâm trong các giải pháp về nước.
– Phụ nữ phải định hình tương lai của ngành nước. Các dịch vụ cấp nước phải có khả năng chống chịu biến đổi khí hậu và đáp ứng nhu cầu của mọi người. Chúng ta cần một cách tiếp cận mang tính chuyển đổi, dựa trên quyền con người để giải quyết khủng hoảng nước, trong đó tiếng nói, vai trò lãnh đạo của phụ nữ được công nhận đầy đủ.
– Nơi nào nước chảy, nơi đó có sự bình đẳng. Khi phụ nữ và trẻ em gái có tiếng nói bình đẳng trong các quyết định liên quan đến nước, các dịch vụ sẽ trở nên toàn diện hơn, bền vững hơn và hiệu quả hơn. Chúng ta phải đầu tư vào vai trò lãnh đạo của phụ nữ để biến nước thành động lực cho một tương lai khỏe mạnh hơn, thịnh vượng hơn, bình đẳng giới hơn, mang lại lợi ích cho tất cả chúng ta.
* Nhân Ngày Nước thế giới 2026, Liên Hợp Quốc đã phát hành “Báo cáo Phát triển tài nguyên nước thế giới 2026 của Liên Hợp Quốc: Nước cho mọi người, quyền và cơ hội bình đẳng” (The United Nations World Water Development Report 2026, Water for all people: equal rights and opportunities). Tải về toàn văn báo cáo tại đây.
“Quan trắc hôm nay, bảo vệ ngày mai”
Thời tiết sẽ như thế nào? Đây là một trong những câu hỏi được hỏi nhiều nhất.
Chúng ta coi việc có thể tìm ra câu trả lời chỉ trong vài giây bằng một cú chạm vào màn hình điện thoại di động hoặc một cái bật công tắc tivi là điều hiển nhiên.
Nhưng đằng sau mỗi dự báo là hàng triệu dữ liệu quan trắc, được xử lý qua hàng nghìn bộ xử lý trong mạng lưới toàn cầu đặc biệt và độc đáo do Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) điều phối.
Dù bạn ở bất cứ đâu – trên đất liền, trên biển hay trên không – các dự báo mà bạn đang sử dụng đều phụ thuộc vào việc trao đổi dữ liệu quan trắc mở do WMO điều phối.
Từ các vệ tinh quay quanh Trái đất, đến các khinh khí cầu thời tiết được thả vào khí quyển, đến các phao nổi trên biển và tàu thuyền lướt trên sóng, đến các trạm quan trắc nơi xa xôi hẻo lánh, quan trắc khí tượng là nền tảng của mọi thứ, từ các hoạt động thường nhật của chúng ta đến những quyết định trị giá hàng tỷ đô la.
Hệ thống quan trắc và dự báo khổng lồ và thường vô hình do WMO điều phối là xương sống của nền kinh tế chúng ta. Nó là hệ thần kinh trung ương cho các cảnh báo sớm, đã cứu sống hàng triệu người.
Mỗi dự báo chúng ta đưa ra, mỗi cảnh báo chúng ta phổ biến, mỗi bộ dữ liệu chúng ta trao đổi cuối cùng đều hướng đến một mục đích: bảo vệ tương lai.
Dữ liệu khí tượng, thủy văn và khí hậu chính xác, kịp thời và dễ tiếp cận là nền tảng của khả năng phục hồi. Chúng sẽ trở nên quan trọng hơn trong tương lai khi thế giới tiến gần đến việc vượt quá mục tiêu 1,5°C được đặt ra trong Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Điều cần thiết là phải cố gắng hạn chế quy mô và thời gian của sự vượt quá này trước khi nó vượt khỏi tầm kiểm soát.
Theo Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres, trong bối cảnh thiên tai và biến đổi khí hậu, dự báo thời tiết dựa trên nền tảng dữ liệu khoa học đáng tin cậy chính là tuyến phòng thủ đầu tiên của con người. Tuy nhiên, hệ thống quan trắc toàn cầu hiện đang chịu nhiều áp lực với những lỗ hổng quan trọng, đặc biệt là tại các quốc gia kém phát triển nhất và các quốc gia đảo nhỏ.
Chủ đề của Ngày Khí tượng thế giới một lần nữa kêu gọi hành động. Chính phủ, các ngân hàng phát triển và khu vực tư nhân phải tăng cường hỗ trợ cho “xương sống” quan trắc toàn cầu, từ các trạm bề mặt đến các vệ tinh, đảm bảo chia sẻ dữ liệu công khai và công bằng. Điều này đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thế giới phải đẩy nhanh sáng kiến “Cảnh báo sớm cho tất cả” để đến năm 2027, mọi người dân trên Trái đất đều có thể tiếp cận thông tin cảnh báo sớm. Việc đầu tư vào quan trắc sẽ mang lại lợi ích gấp nhiều lần, thay vì khoản tiền bỏ ra để khắc phục thiệt hại.
*Dự kiến tại lễ kỷ niệm ngày 23/3, Tổ chức Khí tượng thế giới sẽ công bố “Báo cáo tình trạng khí hậu toàn cầu năm 2025” (State of the Global Climate 2025 report). Báo cáo sẽ cung cấp số liệu cập nhật của các chỉ số khí hậu như nồng độ khí nhà kính trong khí quyển, nhiệt độ bề mặt Trái đất, nhiệt lượng đại dương, độ axit hóa đại dương, mực nước biển, sông băng và diện tích băng biển…. cũng như các tác động của biến đổi khí hậu đến sức khỏe, an ninh lương thực, tình trạng di dời và di cư. Khoa Môi trường sẽ giới thiệu sớm báo cáo này sau khi WMO phát hành. Xem lại Báo cáo tình trạng khí hậu toàn cầu năm 2024 tại đây.
Xem hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường về tổ chức các hoạt động hưởng ứng Ngày Nước thế giới và Ngày Khí tượng thế giới tại đây.
Nguồn:
https://www.un.org/en/observances/water-day
https://wmo.int/site/world-meteorological-day-2026-23-march
