Vì sao cỏ biển lại quan trọng?
Cỏ biển là các loài thực vật có hoa sống ở biển, được tìm thấy ở vùng nước nông tại nhiều nơi trên thế giới, từ vùng nhiệt đới đến vòng Bắc Cực. Cỏ biển hiện diện ở 159 quốc gia trên 6 châu lục, bao phủ một diện tích hơn 300.000 km2. Chúng tạo thành những đồng cỏ rộng lớn dưới nước, hình thành nên các sinh cảnh đa dạng, năng suất cao.
Dù chỉ chiếm khoảng 0,1% diện tích đáy đại dương, những thảm cỏ biển này cung cấp thức ăn và nơi trú ẩn cho hàng ngàn loài cá, cá ngựa, rùa biển,… và duy trì một số ngư trường lớn nhất thế giới.
Chúng cải thiện chất lượng nước bằng cách lọc, tuần hoàn và lưu trữ chất dinh dưỡng và chất ô nhiễm, giúp giảm thiểu sự nhiễm bẩn vào hải sản.
Là bể chứa carbon hiệu quả cao, chúng có thể lưu trữ tới 18% lượng carbon đại dương của thế giới, là một giải pháp dựa trên tự nhiên mạnh để giải quyết tác động của biến đổi khí hậu.
Bởi vì chúng làm giảm sự axit hóa đại dương, chúng góp phần vào khả năng phục hồi của các hệ sinh thái và các loài dễ bị tổn thương nhất như các rạn san hô.
Đối với các cộng đồng dân cư ven biển, chúng đóng vai trò là tuyến phòng thủ đầu tiên dọc theo bờ biển bằng cách giảm năng lượng sóng, bảo vệ người dân khỏi các rủi ro ngày càng gia tăng của lũ lụt và bão.
Một nguồn tài nguyên đang gặp nguy hiểm
Mặc dù đóng góp quan trọng vào phát triển bền vững và giảm thiểu, thích ứng với biến đổi khí hậu, thành phần cốt lõi của đa dạng sinh học biển này đang gặp nguy hiểm và chỉ khoảng một phần tư tổng số đồng cỏ biển nằm trong các khu bảo tồn biển.
Thảm cỏ biển đã suy giảm trên toàn cầu kể từ những năm 1930. Kết quả khảo sát gần đây ước tính rằng 7% sinh cảnh biển quan trọng này đang bị mất đi trên toàn thế giới mỗi năm.
Có 21% loài cỏ biển đã được xếp vào nhóm Sắp bị đe dọa, Dễ bị tổn thương và Nguy cấp theo Sách đỏ các loài bị đe dọa của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) .
Áp lực tổng hợp từ hoạt động phát triển vùng ven biển, ô nhiễm (bao gồm cả dòng chảy từ đất liền), biến đổi khí hậu, nạo vét, các hoạt động đánh bắt cá và chèo thuyền không được kiểm soát là những nguyên nhân chính dẫn đến sự suy thoái của thảm cỏ biển và các hệ sinh thái liên quan.
Nỗ lực bảo vệ
Mặc dù xu hướng chung trên toàn cầu là suy giảm thảm cỏ biển, một số khu vực đã cho thấy sự suy giảm chậm lại hoặc phục hồi đáng kể. Sự phục hồi này nhờ vào các can thiệp làm giảm tác động của các yếu tố áp lực do con người gây ra.
Thảm cỏ biển đóng vai trò thiết yếu đối với sự sống dưới nước, đồng thời mang lại nhiều lợi ích cho con người trên đất liền. Nâng cao nhận thức về tầm quan trọng của chúng đối với phúc lợi cộng đồng – thông qua an ninh lương thực từ thủy sản, cải thiện chất lượng nước, bảo vệ bờ biển khỏi xói mòn, bão và lũ lụt, hay hấp thụ và lưu trữ carbon – sẽ thúc đẩy các nỗ lực trên toàn thế giới nhằm bảo tồn, quản lý tốt hơn và phục hồi các hệ sinh thái này.
Việc bảo vệ và phục hồi các thảm cỏ biển sẽ giúp các quốc gia đạt được nhiều mục tiêu kinh tế, xã hội và dinh dưỡng, phù hợp và được hỗ trợ bởi các chính sách được thực hiện ở cấp quốc gia, khu vực hoặc toàn cầu. Ví dụ:
– Những lợi ích từ bảo tồn và phục hồi các thảm cỏ biển cũng có thể giúp các quốc gia đạt được 26 mục tiêu và chỉ tiêu liên quan đến 10 Mục tiêu Phát triển bền vững.
– Với khả năng lưu trữ và cô lập carbon của hệ sinh thái cỏ biển, việc đưa chúng vào các đóng góp quốc gia tự nguyện (NDC) có thể giúp các quốc gia đạt được mục tiêu của mình theo Thỏa thuận Paris và Công ước khung của Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC).
– Việc bao gồm các hệ sinh thái cỏ biển trong khuôn khổ đa dạng sinh học toàn cầu sau năm 2020 và Công ước về Đa dạng sinh học (CBD) cũng rất quan trọng để bảo vệ tính toàn vẹn của các hệ sinh thái và đa dạng sinh học biển.
– Việc phục hồi thảm cỏ biển cũng mang lại cho các quốc gia cơ hội đạt được các cam kết đã đề ra trong Thập kỷ Phục hồi hệ sinh thái của Liên Hợp Quốc.
Việc quản lý, bảo tồn và phục hồi thảm cỏ biển cần được xem là một thành phần quan trọng trong các chiến lược kinh tế biển bền vững trong tương lai. Nhiều dự án đã và đang được triển khai ở nhiều quốc gia, một số dự án thậm chí đã được chọn là các sáng kiến trọng điểm về phục hồi hệ sinh thái toàn cầu. Được lựa chọn là những ví dụ điển hình nhất về phục hồi hệ sinh thái quy mô lớn và dài hạn, các dự án này thể hiện 10 nguyên tắc phục hồi của Thập kỷ Phục hồi hệ sinh thái của Liên Hợp Quốc.
Xem thông tin về Ngày Cỏ biển thế giới tại: https://www.un.org/en/observances/seagrass-day
|
Tầm quan trọng của thảm cỏ biển được nhấn mạnh trong báo cáo “Out of the Blue: The Value of Seagrasses to Environment and to People” (Vượt ra ngoài biển xanh: Giá trị của cỏ biển đối với môi trường và con người) do Chương trình Môi trường Liên hợp quốc (UNEP) phối hợp với GRID-Arendal và Trung tâm Giám sát Bảo tồn Thế giới của UNEP (UNEP-WCMC) công bố. Xem hoặc tải về báo cáo tại đây. |
| Tầm quan trọng của cỏ biển
An ninh lương thực Các thảm cỏ biển là nơi ươm giống quan trọng cho cá con, cung cấp thức ăn và nơi trú ẩn khỏi kẻ săn mồi. Cỏ biển hỗ trợ khoảng 20% các ngư trường lớn nhất thế giới. Chỉ riêng ở Địa Trung Hải, cỏ biển đóng góp ít nhất 200 triệu Euro cho cả nghề cá thương mại và giải trí hàng năm. Bảo vệ đa dạng sinh học Việc cung cấp nơi trú ẩn, thức ăn và bãi ươm giống là những dịch vụ hệ sinh thái quan trọng do cỏ biển trên toàn thế giới cung cấp, bằng chứng là sự phong phú của các loài động vật được tìm thấy trong các thảm cỏ biển. Chúng bao gồm các loài bị đe dọa, có nguy cơ tuyệt chủng hoặc các loài thu hút như bò biển, rùa biển, cá ngựa và cá mập. Cung cấp nước sạch Cỏ biển loại bỏ các chất dinh dưỡng dư thừa, tạo ra các chất kháng khuẩn và kháng nấm, làm thay đổi thành phần hóa học của nước và trầm tích. Nhờ đó, chúng giúp giảm 50% nguy cơ phơi nhiễm của con người, động vật và hệ sinh thái với các mầm bệnh vi khuẩn trong nước biển. Bảo vệ bờ biển Lá cỏ biển làm giảm đi khoảng 40% lực song, trong khi mạng lưới rễ và thân của chúng giữ lại trầm tích trên đáy biển. Bằng cách giảm lực sóng và giữ lại trầm tích, cỏ biển có thể bảo vệ các cộng đồng ven biển khỏi bão và xói lở, một lợi ích đặc biệt quan trọng để thích ứng với mực nước biển dâng cao. Bảo tồn các hiện vật lịch sử Trầm tích dưới những thảm cỏ biển có thể có tuổi đời lên đến 6.000 năm, biến những lớp đáy biển này thành kho lưu giữ sự phát triển văn hóa của con người qua thời gian. Từ những xác tàu La Mã và Phoenicia đến các địa điểm định cư thời tiền sử và các thành phố cổ đại bị nhấn chìm đều đã được tìm thấy dưới những thảm cỏ biển. Hấp thụ, lưu giữ và phát thải carbon Giống như rừng trên đất liền, cỏ biển có khả năng hấp thụ và lưu trữ carbon tuyệt vời, giúp giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Trên phạm vi toàn cầu, cỏ biển lưu trữ 19,9 tỷ tấn carbon hữu cơ, tương đương với tổng lượng carbon được lưu trữ trong các vùng đầm lầy thủy triều và rừng ngập mặn – hai thành phần chủ yếu khác của các hệ sinh thái carbon xanh dương. Tuy nhiên, các thảm cỏ biển bị mất đi hoặc suy thoái không chỉ mất khả năng giữ carbon mà còn dần dần giải phóng carbon đã được lưu trữ. Phát thải từ sự suy thoái cỏ biển trên toàn cầu có thể đạt 0,65 tỷ tấn mỗi năm – tương đương với phát thải hàng năm của toàn bộ ngành vận tải biển toàn cầu. Đến nay đã có 16 quốc gia đưa cỏ biển vào kế hoạch khí hậu quốc gia của họ, được gọi là “đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC)”. |
