Báo cáo nhận định rằng biến đổi khí hậu, mất đa dạng sinh học, suy thoái đất, sa mạc hóa, ô nhiễm và chất thải đã gây ra thiệt hại nặng nề cho hành tinh, con người và nền kinh tế toàn cầu – ước hàng nghìn tỷ USD mỗi năm. Việc tiếp tục theo đuổi các lộ trình phát triển hiện tại sẽ chỉ làm trầm trọng thêm thiệt hại này.
Tuy nhiên, các biện pháp toàn xã hội và toàn chính phủ nhằm chuyển đổi hệ thống kinh tế và tài chính, nguyên liệu và chất thải, năng lượng, thực phẩm và môi trường sẽ mang lại lợi ích kinh tế vĩ mô toàn cầu có thể đạt 20 nghìn tỷ USD mỗi năm vào năm 2070 và sẽ tiếp tục tăng lên.
Một yếu tố quan trọng cho cách tiếp cận này là chuyển từ thước đo GDP sang các chỉ số bao gồm cả vốn con người và vốn tự nhiên – khuyến khích các nền kinh tế hướng tới tuần hoàn, khử carbon trong hệ thống năng lượng, nông nghiệp bền vững, phục hồi hệ sinh thái,…
Bà Inger Andersen, Giám đốc Điều hành UNEP, cho biết: “Báo cáo Triển vọng Môi trường Toàn cầu đặt ra một lựa chọn đơn giản cho nhân loại: tiếp tục đi trên con đường dẫn đến một tương lai bị tàn phá bởi biến đổi khí hậu, thiên nhiên suy thoái, đất đai bị thoái hóa và không khí ô nhiễm, hoặc thay đổi hướng đi để bảo vệ một hành tinh khỏe mạnh, con người khỏe mạnh và nền kinh tế lành mạnh”.
Con đường tốt hơn
Báo cáo trình bày hai lộ trình chuyển đổi, xem xét những thay đổi về hành vi để ít chú trọng hơn vào tiêu thụ vật chất và những thay đổi mà thế giới chủ yếu dựa vào phát triển công nghệ và tăng hiệu quả.
Các lộ trình chuyển đổi dự đoán rằng lợi ích kinh tế vĩ mô toàn cầu sẽ bắt đầu xuất hiện vào năm 2050, tăng lên 20 nghìn tỷ USD mỗi năm vào năm 2070 và bùng nổ sau đó lên 100 nghìn tỷ USD mỗi năm. Các lộ trình này dự đoán sẽ giảm thiểu rủi ro khí hậu, giảm thiểu mất đa dạng sinh học vào năm 2030 và gia tăng diện tích đất tự nhiên.
Chín triệu ca tử vong sớm có thể được ngăn chặn vào năm 2050, thông qua các biện pháp như giảm ô nhiễm không khí. Đến năm 2050, gần 200 triệu người có thể thoát khỏi tình trạng suy dinh dưỡng và hơn 100 triệu người thoát khỏi cảnh nghèo đói cùng cực.
Để đạt được mức phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và đảm bảo đủ kinh phí cho việc bảo tồn và phục hồi đa dạng sinh học, cần đầu tư hàng năm khoảng 8 nghìn tỷ USD cho đến năm 2050. Tuy nhiên, cái giá phải trả cho sự không hành động còn cao hơn nhiều.
Cần có sự chuyển đổi toàn diện
Việc thực hiện các lộ trình chuyển đổi này đòi hỏi những thay đổi sâu rộng trên năm lĩnh vực chính. Báo cáo nêu rõ các biện pháp được khuyến nghị cho từng lĩnh vực, bao gồm:
- – Kinh tế và tài chính: Vượt ra ngoài GDP để hướng tới các chỉ số đo lường toàn diện về sự thịnh vượng; định giá các yếu tố bên ngoài vào giá hàng hóa một cách chính xác; và loại bỏ dần và điều hướng lại các khoản trợ cấp, thuế và ưu đãi gây ra tác động tiêu cực đến thiên nhiên.
- – Vật liệu và chất thải: thực hiện thiết kế sản phẩm tuần hoàn, tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc của sản phẩm, linh kiện và vật liệu; chuyển đổi đầu tư sang các mô hình kinh doanh tuần hoàn và tái tạo; và thay đổi mô hình tiêu dùng theo hướng tuần hoàn thông qua việc thay đổi tư duy.
- – Năng lượng: Khử carbon nguồn cung năng lượng; tăng hiệu quả sử dụng năng lượng; hỗ trợ tính bền vững về mặt xã hội và môi trường trong các chuỗi giá trị khoáng sản thiết yếu; và giải quyết vấn đề tiếp cận năng lượng và nghèo năng lượng.
- – Hệ thống thực phẩm: Chuyển sang chế độ ăn uống lành mạnh và bền vững; tăng cường tính tuần hoàn và hiệu quả sản xuất; giảm tổn thất và chất thải thực phẩm.
- – Môi trường: Đẩy mạnh việc bảo tồn và phục hồi đa dạng sinh học và hệ sinh thái; áp dụng các giải pháp dựa vào thiên nhiên để nâng cao khả năng thích ứng và phục hồi với khí hậu; và thực hiện các chiến lược giảm thiểu biến đổi khí hậu.
Báo cáo kêu gọi sự đồng phát triển và đồng triển khai các giải pháp như vậy. Việc xem xét các hệ thống tri thức đa dạng, đặc biệt là tri thức bản địa và tri thức địa phương, là rất quan trọng đối với những chuyển đổi công bằng, giải quyết cả vấn đề bền vững môi trường và phúc lợi con người.
Báo cáo kêu gọi các chính phủ, tổ chức phi chính phủ và đa phương, khu vực tư nhân, xã hội dân sự, nhà khoa học, tổ chức chuyên môn, công chúng và người dân bản địa nhận rõ tính cấp bách của các cuộc khủng hoảng môi trường toàn cầu, phát huy những tiến bộ đạt được trong những thập kỷ gần đây và hợp tác trong việc đồng thiết kế và thực hiện các chính sách, chiến lược và hành động tích hợp để mang lại một tương lai tốt đẹp hơn cho tất cả mọi người.
Sự suy thoái ngày càng tăng
Dựa trên nhiều nguồn, báo cáo cũng trình bày chi tiết những hậu quả hiện tại và tương lai của các mô hình phát triển theo thói quen thông thường.
Phát thải khí nhà kính đã tăng 1,5% mỗi năm kể từ năm 1990, đạt mức cao mới vào năm 2024 – làm tăng nhiệt độ toàn cầu và gia tăng tác động của biến đổi khí hậu. Chi phí cho các hiện tượng thời tiết cực đoan do biến đổi khí hậu gây ra trong 20 năm qua ước tính lên tới 143 tỷ USD mỗi năm.
Ước tính từ 20 đến 40% diện tích đất trên toàn thế giới đã bị thoái hóa, ảnh hưởng đến hơn 3 tỷ người, trong khi 1 triệu trong số 8 triệu loài đang bị đe dọa tuyệt chủng.
Chín triệu ca tử vong hàng năm có thể do một số dạng ô nhiễm gây ra. Chỉ riêng thiệt hại kinh tế do ô nhiễm không khí đã lên tới khoảng 8,1 nghìn tỷ USD vào năm 2019 – tương đương khoảng 6,1% GDP toàn cầu.
Tình trạng môi trường sẽ xấu đi đáng kể nếu thế giới tiếp tục vận hành nền kinh tế theo con đường như thường lệ. Nếu không hành động, nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể tăng vượt trên 1,5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp vào đầu những năm 2030, vượt 2,0°C vào những năm 2040 và còn tiếp tục tăng. Theo đà này, biến đổi khí hậu sẽ làm giảm 4% GDP toàn cầu hàng năm vào năm 2050 và 20% vào cuối thế kỷ.
Sự suy thoái đất dự kiến sẽ tiếp tục ở mức hiện tại, khi thế giới mất đi diện tích đất màu mỡ và năng suất tương đương với diện tích Colombia hoặc Ethiopia mỗi năm – trong khi biến đổi khí hậu có thể làm giảm 3,4% lượng lương thực bình quân đầu người vào năm 2050.
8.000 triệu tấn rác thải nhựa gây ô nhiễm hành tinh sẽ tiếp tục tích tụ – ước tính thiệt hại kinh tế liên quan đến sức khỏe tăng lên tới 1,5 nghìn tỷ USD hàng năm do tiếp xúc với hóa chất độc hại trong nhựa.
Các link tải về:
Toàn văn báo cáo GEO-7 | Báo cáo tóm tắt GEO-7 | Bản dịch các thông điệp chính từ GEO-7.
Thông tin giới thiệu về GEO-7 xem tại đây.
PKL
