Gánh nặng bệnh tật do ô nhiễm không khí qua vài con số thống kê của WHO

Gánh nặng bệnh tật do ô nhiễm không khí qua vài con số thống kê của WHO

Từ sương khói bao phủ các thành phố đến khói trong nhà, ô nhiễm không khí là mối đe dọa lớn đối với sức khỏe con người trên toàn cầu. Gần như toàn bộ dân số thế giới (99%) tiếp xúc với ô nhiễm không khí ở các mức độ khác nhau, dẫn đến nguy cơ mắc các bệnh tim, đột quỵ, bệnh phổi tắc nghẽn mãn tính (COPD), ung thư, viêm phổi… Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) giám sát và đánh giá gánh nặng bệnh tật do ô nhiễm không khí ở cấp quốc gia, khu vực và toàn cầu, cả ô nhiễm không khí ngoài trời và trong nhà thông qua các chỉ số số ca tử vong, số năm sống điều chỉnh bởi bệnh tật (DALY). Dưới đây là một số số liệu từ thống kê của WHO (số liệu năm 2019, được cập nhật lần cuối vào tháng 10/2023).

Tác động tổng hợp của ô nhiễm không khí ngoài trời và ô nhiễm không khí trong nhà có liên quan đến 6,7 triệu ca tử vong sớm và hơn 180 triệu DALYs năm 2019 trên toàn thế giới (Hình 1).

Hình 1. Số ca tử vong sớm và DALYs do ô nhiễm không khí gây ra.

Trong các bệnh do ô nhiễm không khí dẫn đến tử vong trên toàn cầu, bệnh tim thiếu máu cục bộ (Ischaemic Heart Disease) chiếm tỷ lệ cao nhất, tiếp đến là đột quỵ (Stroke), nhiễm trùng đường hô hấp thấp cấp tính (Acute Lower Respiratory Infections), COPD và cuối cùng là ung thư phổi.

 

Hình 2. Tỷ lệ số ca tử vong (%) do ô nhiễm không khí trên toàn thế giới phân theo các bệnh

Người dân sống ở các nước thu nhập trung bình và thấp (LMIC) phải chịu gánh nặng ô nhiễm không khí lớn hơn so với các nước thu nhập cao (HIC). Ở Hình 3 là tỷ suất tử vong chuẩn hóa theo độ tuổi (Age-standardized ) tính trên 100.000 dân do các bệnh liên quan ô nhiễm không khí ở 2 nhóm nước.

Hình 3. Tỷ suất tử vong tính trên 100.000 dân do các bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí ở các nhóm nước thu nhập cao và trung bình-thấp (chuẩn hóa theo độ tuổi)

Có sự khác biệt giữa Việt Nam và thể giới về tỷ lệ số ca tử vong do các bệnh gây ra bởi ô nhiễm không khí. Ví dụ, với cả 2 loại hình ô nhiễm (ngoài trời, trong nhà) tỷ lệ tử vong do đột quỵ ở Việt Nam cao hơn mức của thế giới, trong khi do bệnh tim thiếu máu cục bộ lại thấp hơn đáng kể (Hình 4).

Hình 4. Tỷ lệ (%) số ca tử vong do các bệnh liên quan đến ô nhiễm không khí trên thể giới và ở Việt Nam.

 

Nguồn: https://www.who.int/data/gho/data/themes/air-pollution

Loading