Ngày Làm sạch thế giới 2026 – Từ những chiếc đĩa sạch đến các thành phố sạch
 |
Ngày Làm sạch Thế giới 20/9 được công bố tại Nghị quyết 78/122 ngày 8/12/2023 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc nhằm giải quyết các thách thức về quản lý chất thải toàn cầu thông qua các hoạt động tình nguyện và truyền thông nâng cao nhận thức. Đây là dịp để nhấn mạnh trách nhiệm chung của các bên trong việc duy trì một môi trường sạch sẽ và lành mạnh, đồng thời quản lý chất thải và tài nguyên một cách bền vững hơn.
Chất thải thực phẩm một trong những dòng chất thải lớn nhất và dễ phòng ngừa nhất có ảnh hưởng đến các thành phố và cộng đồng trên toàn thế giới. Phòng ngừa chất thải thực phẩm không chỉ đơn thuần là việc giữ cho thực phẩm không bị vứt vào thùng rác mà còn có nghĩa là trân trọng đất đai, nước, năng lượng, sức lao động và các nguồn tài nguyên khác được sử dụng để sản xuất thực phẩm, đồng thời xây dựng các hệ thống quản lý thực phẩm và chất thải hoạt động hiệu quả hơn cho con người và hành tinh. |
Với chủ đề nêu trên, UN Habitat muốn kêu gọi các hành động để phòng ngừa chất thải thực phẩm ngay từ nguồn, giữ cho thực phẩm ăn được luôn được sử dụng, thu hồi các vật liệu hữu cơ không thể tránh khỏi và xây dựng những thành phố sạch hơn, tuần hoàn hơn và sử dụng tài nguyên hiệu quả hơn.
Ngày Quốc tế Nhận thức về tổn thất và lãng phí thực phẩm – Tiềm năng chuyển đổi của giảm thiểu tổn thất và chất thải thực phẩm
Ngày này được tuyên bố trong Nghị quyết số 74/209 ngày 19/12/2019 của Đại hội đồng Liên Hợp Quốc, nhằm mục đích thúc đẩy nhận thức và hành động tập thể để giảm thiểu tổn thất và lãng phí thực phẩm.
Giải quyết vấn đề tổn thất và lãng phí thực phẩm có thể mang lại ba lợi ích: cải thiện an ninh lương thực và dinh dưỡng, giảm áp lực lên tài nguyên thiên nhiên và lượng khí thải nhà kính, đồng thời thúc đẩy năng suất và tăng trưởng kinh tế.
Việc giảm thiểu tổn thất và lãng phí thực phẩm đã được ghi nhận trong Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) của Liên Hợp Quốc, ở SDG 12 “Bảo đảm mô hình sản xuất và tiêu thụ bền vững”, Mục tiêu 12.3 “Đến năm 2030, giảm một nửa lượng chất thải thực phẩm toàn cầu tính theo đầu người ở cấp độ bán lẻ và người tiêu dùng, đồng thời giảm tổn thất thực phẩm dọc theo chuỗi sản xuất và cung ứng, bao gồm cả tổn thất sau thu hoạch”.
Giảm thiểu tổn thất và lãng phí thực phẩm (FLW) giúp bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và đa dạng sinh học, giảm ô nhiễm và phát thải khí nhà kính (GHG) , đồng thời tối đa hóa việc sử dụng thực phẩm được sản xuất . Do đó, đây là yếu tố then chốt để đảm bảo các hệ thống nông nghiệp thực phẩm hiệu quả, toàn diện, chống chịu và bền vững, cũng như để cải thiện an ninh lương thực, dinh dưỡng và sức khỏe.
Một vài con số về tổn thất và lãng phí thực phẩm
- – Báo cáo Chỉ số chất thải thực phẩm 2024 của UNEP cho thấy một con số đáng báo động là 19% lượng thực phẩm có sẵn cho người tiêu dùng – tương đương với 1,05 tỷ tấn – bị thải bỏ tại các cửa hàng bán lẻ, trong các cơ sở dịch vụ ăn uống hoặc các hộ gia đình. Con số này chiếm gần một phần năm tổng lượng thực phẩm đến được cuối chuỗi cung ứng (UNEP, 2024).
- – Có đến 60% lượng thực phẩm bị lãng phí ở cấp hộ gia đình, 28% từ dịch vụ ăn uống và 12% từ bán lẻ (UNEP, 2024 ).
- – Ước tính cứ 13 người trên toàn thế giới thì có một người phải chịu đói vào năm 2025, tương đương với khoảng 608 đến 696 triệu người (7,4-8,5% dân số toàn cầu). Hơn nữa, ước tính có khoảng 2,1 tỷ người – 25,8% dân số toàn cầu – phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực ở mức độ vừa hoặc nghiêm trọng (FAO, 2026).
- – Theo ước tính mới nhất, khoảng 2,69 tỷ người (32,7%) trên thế giới không đủ khả năng chi trả cho một chế độ ăn uống lành mạnh (FAO, 2026 ). Trong số các nhóm thực phẩm khác nhau, trái cây và rau quả – một thành phần quan trọng của chế độ ăn uống bổ dưỡng – chịu tỷ lệ hao hụt cao nhất, làm trầm trọng thêm thách thức toàn cầu này (FAO, 2019).
- – Tổn thất và lãng phí thực phẩm cũng góp phần vào 10% lượng khí thải nhà kính toàn cầu (FAOSTAT, 2025), ảnh hưởng đến biến đổi khí hậu và tính bền vững môi trường. Do đó, giảm tổn thất và chất thải thực phẩm là một giải pháp khí hậu mà các quốc gia và cộng đồng có thể áp dụng để giảm phát thải khí nhà kính và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên (IPCC, 2019).
- – Lượng thực phẩm không được tiêu thụ chiếm tới 28% diện tích đất nông nghiệp trên thế giới (FAO, 2013).
- – Dấu chân sinh thái toàn cầu do thất thoát và lãng phí thực phẩm, tức tổng diện tích đất được sử dụng để trồng thực phẩm nhưng cuối cùng không được tiêu thụ, vào khoảng 1,4 tỷ ha (FAO, 2013), lớn hơn cả Canada hay Trung Quốc.
- – Chất thải thực phẩm tương ứng với việc vứt bỏ lượng thực phẩm trị giá hơn 1 nghìn tỷ USD mỗi năm (UNEP, 2024).
Nguồn:
https://www.un.org/en/observances/cleanup-day
https://www.fao.org/platform-food-loss-waste/flw-events/international-day-food-loss-and-waste/en
