Biến đổi khí hậu và căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc: báo cáo kỹ thuật và hướng dẫn của WHO và WMO

Biến đổi khí hậu và căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc: báo cáo kỹ thuật và hướng dẫn của WHO và WMO

Theo WMO, 11 năm qua (2015-2025) là 11 năm nóng nhất được ghi nhận và xu hướng này được dự báo sẽ còn kéo dài do tác động của biến đổi khí hậu. Điều đó có nghĩa người lao động ngày càng phơi nhiễm với nhiệt độ cao hơn. Nhiều nghiên cứu đã xác nhận căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc đe dọa trực tiếp sức khỏe và hiệu quả làm việc của người lao động. Trong bối cảnh đợt nắng nóng gay gắt diện rộng đang diễn ra ở Bắc Bộ và Trung Bộ tháng 5-6/2026, Khoa Môi trường xin giới thiệu tài liệu “Biến đổi khí hậu và căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc: báo cáo kỹ thuật và hướng dẫn”. Tài liệu hướng dẫn do WHO và WMO hợp tác ban hành tháng 8/2025.

Hướng dẫn của WHO và WMO nhằm mục đích tóm tắt các bằng chứng khoa học mới nhất và cung cấp các ví dụ về các biện pháp can thiệp và thực hành hiệu quả cho các nhà hoạch định chính sách y tế công cộng, người sử dụng lao động, người lao động và các nhà cung cấp dịch vụ y tế.

Thông tin tóm tắt báo cáo (Executive Summary)

Gánh nặng toàn cầu – tác động đến sức khỏe và kinh tế

Hàng tỷ người lao động đã phải đối mặt với những mối đe dọa đáng kể đến sức khỏe, nhưng những người thường xuyên làm việc trong điều kiện nóng bức trong nhà và ngoài trời còn phải chịu thêm áp lực sinh lý cũng như rủi ro bệnh tật cao hơn.

Các tác động của nhiệt độ cao bao gồm tăng thân nhiệt, rối loạn chức năng thận, mất nước và rối loạn thần kinh. Ngoài ra, năng suất lao động giảm đi 2-3% cho mỗi độ tăng thêm trên 20°C của WBGT.

Việc tránh phơi nhiễm nhiệt độ cao hoặc giảm hoạt động thể chất có thể làm giảm rủi ro sức khỏe, nhưng điều này không tương thích với khả năng sống một cuộc sống khỏe mạnh và năng suất. Nó cũng có những tác động đến thu nhập cá nhân cũng như nền kinh tế và phúc lợi quốc gia.

Phòng ngừa căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

Các hệ thống cảnh báo sức khỏe do nhiệt, các chương trình phòng ngừa quy mô thành phố hoặc quốc gia, và các hành vi cá nhân cụ thể được thiết kế để bảo vệ các nhóm người dễ bị tổn thương trong cộng đồng khỏi tỷ lệ mắc bệnh và tử vong cao hơn trong thời kỳ nắng nóng cực đoan.

Tuy nhiên, những tiếp cận này thường hạn chế đối với người lao động, những người phải duy trì một mức năng suất nhất định để tránh sự đình trệ của hoạt động kinh tế.

Cần có thêm các biện pháp và quy định phù hợp để bảo vệ người lao động. Hướng dẫn này cung cấp thông tin về thiết kế các chương trình hành động ứng phó với nhiệt độ cao trong công việc và cách thức chuyển đổi chúng thành các hành động cụ thể (cho một ngành/loại công việc cụ thể) với mục tiêu kép là giảm thiểu rủi ro gia tăng bệnh tật và tử vong, đồng thời phòng ngừa hoặc giảm thiểu tổn thất năng suất.

Các chương trình hành động giảm thiểu tác động của nhiệt độ cao tại nơi làm việc cần được xây dựng thông qua sự hợp tác giữa các bên liên quan chính, bao gồm nhưng không giới hạn ở người sử dụng lao động, các hiệp hội doanh nghiệp, người lao động và đại diện của họ, tổ chức công đoàn, các chuyên gia về sức khỏe và an toàn lao động, và đại diện của chính quyền địa phương. Các chương trình hành động này phải làm giảm nhẹ căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc, đồng thời xem xét tính khả thi về mặt thực tiễn, tính hiệu quả kinh tế và tính bền vững môi trường.

Quan trắc căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

Việc đánh giá căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc cần xem xét nhiều yếu tố rủi ro liên quan đến công việc và cá nhân, đồng thời cũng cần lưu ý đến các vấn đề liên quan đến việc người lao động quay trở lại làm việc sau khi gặp phải các hậu quả sức khỏe nghiêm trọng do sốc nhiệt.

Người sử dụng lao động, các tổ chức công hoặc nhóm công tác có thể đưa ra đánh giá định tính về rủi ro căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc như một bước đầu tiên để nhận diện vấn đề.

Đánh giá ban đầu này có thể được xác nhận thêm bằng các phương pháp định lượng cung cấp dữ liệu chi tiết về việc liệu nơi làm việc hoặc công việc có tiềm ẩn rủi ro cao gây căng thẳng nhiệt hay không. Từ đó có thể dẫn đến việc xây dựng và thực hiện chương trình hành động ứng phó với nhiệt độ cao trong môi trường làm việc nhằm giảm thiểu rủi ro này.

Kết luận và khuyến nghị

Hướng dẫn này nhấn mạnh tầm quan trọng của vấn đề căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc và cung cấp hướng dẫn dựa trên bằng chứng để đảo ngược các xu hướng hiện tại. Các Mục tiêu Phát triển Bền vững số 1 (xóa đói giảm nghèo), số 3 (sức khỏe và phúc lợi tốt), số 8 (việc làm tử tế và tăng trưởng kinh tế) và số 13 (hành động vì khí hậu) đều tạo cơ sở vững chắc để xây dựng các chính sách cần thiết nhằm giải quyết thách thức phức tạp này.

Hướng dẫn này có thể hỗ trợ các quốc gia và tổ chức bằng cách cung cấp thông tin cho các chính sách và chương trình hành động hiệu quả hơn nhằm bảo vệ sức khỏe và năng suất lao động trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Các nhà hoạch định chính sách y tế công cộng, người sử dụng lao động, người lao động cũng như các nhà cung cấp dịch vụ y tế và khí tượng có thể thực hiện một loạt các hành động quan trọng để quản lý tình trạng căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc và giảm thiểu tác động tiêu cực của nó đối với sức khỏe và năng suất lao động.

Mục lục của tài liệu hướng dẫn

Phần 1. Biến đổi khí hậu và phơi nhiễm nhiệt tại nơi làm việc

1.1. Biến đổi khí hậu và tương lai của công việc

1.2. Căng thẳng nhiệt trong môi trường làm việc

1.3. Sự sinh nhiệt và mất nhiệt trong quá trình lao động thể chất

Phần 2. Gánh nặng toàn cầu của căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.1. Tỷ lệ mắc bệnh và tử vong liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.2. Các hậu quả sức khỏe cụ thể liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.2.1. Các hậu quả sức khỏe nhẹ liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.2.2. Các hậu quả sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc  

2.2.3. Các hậu quả sức khỏe mạn tính

2.3. Ảnh hưởng đến sức khỏe tâm thần do căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.4. Mất năng suất lao động do căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.5. Các nhóm lao động có rủi ro mắc bệnh và tử vong cao liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.6. Các khu vực bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

2.7. Các nơi làm việc bị ảnh hưởng nhiều nhất

2.8. Sự biến đổi theo mùa và theo ngày đêm của phơi nhiễm nhiệt tại nơi làm việc

2.9. Các mối nguy hiểm môi trường phức hợp

Phần 3. Phòng ngừa và giảm thiểu căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

3.1. Từ phòng bệnh cộng đồng đến các chương trình hành động với nhiệt độ cao tại nơi làm việc (OHAP)

3.2. Phát triển OHAP với sự tham gia của người lao động và các bên liên quan

3.3. Từ kế hoạch đến thực hiện – những cân nhắc về hiệu quả, tính khả thi và tính bền vững

3.4. Thiết kế các chương trình OHAP phù hợp, cụ thể và bền vững

3.5. Loại bỏ/thay thế việc phơi nhiễm nhiệt tại nơi làm việc

3.5.1. Đào tạo và nâng cao nhận thức

3.5.2. Bù dịch và điện giải/cung cấp nước

3.5.3. Điều kiện vệ sinh

3.5.4. Kế hoạch sơ cứu và ứng phó khẩn cấp

3.5.5. Giám sát môi trường

3.5.6. Giám sát y tế

3.5.7. Tóm tắt các biện pháp kiểm soát phơi nhiễm nhiệt

3.6. Các biện pháp kiểm soát kỹ thuật

3.7. Các biện pháp kiểm soát hành chính và quy trình làm việc

3.8. Phương tiện bảo vệ cá nhân và các hệ thống làm mát

Phần 4. Đánh giá, giám sát và quản lý căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.1. Các phương pháp đánh giá căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.1.1. Phán đoán chuyên môn và đánh giá định tính

4.1.2. Nhiệt độ cầu bầu ướt (WBGT)

4.1.3. Chỉ số khí hậu nhiệt tổng quát (UTCI)

4.1.4. Chỉ số nhiệt

4.1.5. Dự đoán ứng suất nhiệt

4.1.6. Nhận xét về các phương pháp đánh giá

4.1.7. Hệ thống cảnh báo liên quan đến nhiệt tại nơi làm việc hiện có

4.2. Quan trắc căng thẳng nhiệt sinh lý

4.3. Các yếu tố rủi ro trong đánh giá căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.3.1. Các yếu tố rủi ro nghề nghiệp

4.3.2. Thích nghi/thích ứng nhiệt

4.3.3. Trở lại làm việc sau hậu quả sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.4. Quản lý các hậu quả về sức khỏe liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.4.1. Quản lý các hậu quả sức khỏe nhẹ liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

4.4.2. Điều trị các hậu quả sức khỏe nghiêm trọng liên quan đến căng thẳng nhiệt tại nơi làm việc

Phần 5. Kết luận và khuyến nghị

 

Link tải về báo cáo kỹ thuật và hướng dẫn của WHO và WMO tại đây.

Loading