Điểm mới của phiên bản ISO 14001:2026
Tiêu chuẩn này vẫn giữ nguyên cấu trúc cấp cao nhưng giới thiệu các thuật ngữ mới và các điều khoản được tinh chỉnh với trọng tâm mạnh mẽ hơn vào hiệu quả môi trường.
Bản sửa đổi này yêu cầu các doanh nghiệp phải xem xét tác động môi trường của nhà cung cấp và chuỗi cung ứng của họ, sử dụng các công cụ như phân tích dữ liệu hoặc quan trắc thông minh để theo dõi hiệu quả môi trường, lập kế hoạch ứng phó với những thay đổi và gián đoạn môi trường, và đảm bảo tính minh bạch trong báo cáo hiệu quả môi trường.
Những sửa đổi, bổ sung trong nội dung tiêu chuẩn ISO 14001:2026
1. Bổ sung về biến đổi khí hậu và các vấn đề môi trường khác (Khoản 4.1 và 4.2)
Phần bổ sung về biến đổi khí hậu đã được phát hành năm 2024 (ở ISO 14001:2015/Amd1:2024), nay được chính thức đưa vào tiêu chuẩn. Bên cạnh biến đổi khí hậu, các vấn đề môi trường khác cũng được xem xét, chẳng hạn như đa dạng sinh học, sử dụng tài nguyên thiên nhiên, mức độ ô nhiễm.
2. Các hành động để giải quyết rủi ro và cơ hội (Khoản 6.1)
Văn bản được cấu trúc lại để làm rõ các yêu cầu hiện có. Hầu hết nội dung trong mục 6.1.1 ‘Khái quát‘ đã được chuyển sang mục mới 6.1.4 ‘Các rủi ro và cơ hội‘, còn mục ‘Lập kế hoạch hành động‘ được cập nhật và đánh số lại thành 6.1.5.
3. Các khía cạnh môi trường (Mục 6.1.2)
Một ghi chú mới được thêm vào để giải thích khái niệm về quan điểm vòng đời. Ngoài ra còn có yêu cầu rõ ràng hơn về việc xác định các trường hợp khẩn cấp tiềm tàng có tác động đến môi trường.
4. Lập kế hoạch và quản lý các thay đổi (Khoản mới 6.3)
Đây là một khoản mới được thêm vào để đảm bảo cách tiếp cận có cấu trúc trong việc quản lý các thay đổi liên quan đến EMS.
5. Lập kế hoạch và kiểm soát hoạt động (Khoản 8.1)
Trọng tâm được mở rộng từ việc kiểm soát các quy trình thuê ngoài sang kiểm soát các quy trình, sản phẩm và dịch vụ được cung cấp từ bên ngoài.
6. Cải tiến (Điều 10): Hợp nhất các khoản và đánh số lại.
7. Hướng dẫn ở Phụ lục A được sửa đổi và cải tiến đáng kể đối với nhiều điều khoản để hỗ trợ việc giải thích các yêu cầu trong các Điều từ 4 đến 10.
Ngoài ra, còn có một số thay đổi về mặt văn bản khác để phù hợp với Cấu trúc hài hòa. Các thay đổi tổng thể là tương đối vừa phải và ít sâu rộng hơn so với các thay đổi khi chuyển sang phiên bản năm 2015.
Lịch trình chuyển đổi sang phiên bản mới
1. Tháng 6/2025: Công bố Bản dự thảo Tiêu chuẩn Quốc tế sau cùng (FDIS) để các doanh nghiệp và tổ chức chứng nhận đưa ra phản hồi.
2. Tháng 3/2026: Sẽ có ấn bản cuối cùng của ISO 14001:2026. Dự kiến sẽ có giai đoạn chuyển đổi 3 năm, trong đó các tổ chức được chứng nhận phải cập nhật hệ thống quản lý của mình theo tiêu chuẩn mới.
3. Tháng 3/2026 đến 2027: Giai đoạn đầu, trong đó các công ty cần bắt đầu phân tích những khoảng trống (gaps) và điều chỉnh hệ thống quản lý môi trường (EMS) của mình cho phù hợp với các yêu cầu mới. Trong giai đoạn chuyển đổi ban đầu này, khách hàng sẽ được cập nhật các tài liệu cần thiết để sửa đổi hệ thống quản lý môi trường của mình.
4. Tháng 3/2027 đến 2028: Giai đoạn giữa, trong đó các tổ chức chứng nhận sẽ cập nhật các quy trình kiểm toán để đánh giá sự tuân thủ tiêu chuẩn sửa đổi. Điều này sẽ cho phép các doanh nghiệp có đủ thời gian để nâng cấp hệ thống quản lý môi trường của họ nhằm đáp ứng các yêu cầu bổ sung.
5. Tháng 3/2028 đến 2029: Giai đoạn cuối cùng, trong đó tất cả các doanh nghiệp phải chuẩn bị hệ thống của mình sẵn sàng cho việc kiểm toán trước khi giai đoạn chuyển đổi kết thúc và hoàn thành kiểm toán chuyển đổi chính thức trước khi chứng nhận ISO 14001:2015 hết hiệu lực.
Trong giai đoạn chuyển đổi, các tổ chức vẫn có thể được chứng nhận theo phiên bản 2015, nhưng họ cần phải chuyển sang phiên bản 2026 trước khi kết thúc giai đoạn chuyển đổi, dự kiến vào tháng 3/2029, để duy trì chứng nhận của mình. Do đó, các tổ chức được khuyến cáo bắt đầu lập kế hoạch chuyển đổi ISO 14001:2026 sớm để tránh gián đoạn và duy trì chứng nhận.
Hành động chuẩn bị của doanh nghiệp
Doanh nghiệp không cần phải cải tổ toàn bộ hệ thống quản lý môi trường của mình, chỉ cần chủ động chuẩn bị cho những thay đổi dự kiến. Quy trình chuẩn bị gồm 7 bước, bao gồm việc hiểu các yêu cầu mới, đánh giá các hệ thống hiện tại và lập kế hoạch cho những điều chỉnh cần thiết.
1. Theo dõi tiến trình (Monitor Progress): Luôn cập nhật thông tin, chờ đợi bản phát hành cuối cùng của tiêu chuẩn và hướng dẫn chuyển đổi chính thức từ các tổ chức chứng nhận và các cơ quan quản lý ngành. Sau khi được phát hành, hãy mua một bản ISO 14001:2026.
2. Tiến hành một phân tích khoảng trống (Gap Analysis): Hiểu rõ hệ thống quản lý môi trường hiện tại phù hợp với tiêu chuẩn mới như thế nào. Quá trình này nên bắt đầu sớm để xác định các khu vực cần cải thiện. Có thể sử dụng Công cụ Phân tích khoảng trống (Gap Analysis Tool) miễn phí để đánh giá hệ thống quản lý môi trường hiện tại đang đứng ở đâu và xác định các khu vực cần cải thiện.
3. Xây dựng kế hoạch hành động: Bắt đầu lập kế hoạch bằng cách xem xét những thay đổi quan trọng, thu hút sự tham gia của cấp lãnh đạo và cân nhắc những cập nhật cần thiết cho hệ thống quản lý môi trường trước khi tiêu chuẩn mới có hiệu lực.
4. Rà soát và cập nhật tài liệu: Khi cần thiết, chỉnh sửa sổ tay môi trường, chính sách, quy trình và các thông tin được tư liệu hóa khác để đáp ứng các yêu cầu mới.
5. Đào tạo nhân viên: Bảo đảm nhân viên nắm rõ những thay đổi và tác động của chúng, đồng thời đảm bảo nhân viên ở mọi cấp bậc đều biết về những thay đổi sắp tới và hiểu rõ vai trò của họ trong việc thực hiện các thay đổi.
6. Tham gia của các bên liên quan: Hãy để các bên có liên quan tham gia vào quá trình chuyển đổi để đảm bảo việc triển khai diễn ra suôn sẻ.
7. Tiến hành kiểm toán mức độ sẵn sàng: Sau khi hoàn thành các bước từ 1 đến 4 ở trên, thực hiện kiểm toán nội bộ để đánh giá mức độ sẵn sàng của doanh nghiệp đối với các yêu cầu mới. Những đánh giá sơ bộ này cho phép doanh nghiệp khắc phục các vấn đề trước khi tiến hành cuộc kiểm toán chuyển đổi chính thức.
Nguồn:
https://www.iso9001help.co.uk/ISO-14001-2026-transition-planning.html
