Báo cáo chỉ ra rằng việc mở rộng, hiệu quả và được tài trợ đầy đủ cho các hoạt động thích ứng sẽ rất quan trọng để giảm thiểu rủi ro, tăng cường khả năng phục hồi và hỗ trợ phát triển toàn diện hơn. Tuy nhiên, dòng vốn tài chính công quốc tế dành cho thích ứng từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển còn thấp hơn nhiều so với nhu cầu ước tính là 305 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Ngay cả khi mục tiêu của COP30 là tăng gấp 3 lần dòng vốn tài chính công quốc tế cho các nước đang phát triển vào năm 2035 được thực hiện, điều này cũng chỉ đáp ứng được 20-29% nhu cầu của họ để đối phó với những tác động ngày càng gia tăng của biến đổi khí hậu.
“Thế giới chưa sẵn sàng thích ứng với các điều kiện khí hậu hiện tại, chứ đừng nói đến những hậu quả nếu nhiệt độ tăng vượt ngưỡngc 1,5°C”, bà Inger Andersen, Giám đốc điều hành của UNEP cho biết. “Tại COP31 về khí hậu ở Thổ Nhĩ Kỳ và trong tương lai, các quốc gia phải tập trung vào việc tăng cường nỗ lực để đạt được mục tiêu COP30 Global Mutirão là tăng gấp 3 lần nguồn tài chính dành cho thích ứng khí hậu vào năm 2035 – đồng thời hiểu rằng họ sẽ cần phải nỗ lực hơn nữa để cứu sống người dân, tránh thiệt hại và bảo vệ nền kinh tế”.
Tình hình tài chính khí hậu
Dòng vốn tài trợ thích ứng công quốc tế từ các nước phát triển sang các nước đang phát triển đạt 28,2 – 31,7 tỷ USD vào năm 2024, tăng 1 tỷ USD so với năm trước. Dòng vốn đến các nước kém phát triển nhất (LDCs) và các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS) tăng lên về giá trị thực giữa năm 2019 và 2024 nhưng đã giảm so với mức đỉnh năm 2022, thời điểm đáng lẽ dòng vốn này phải tăng lên.
Dựa trên đánh giá về các đóng góp do quốc gia tự xác định (NDCs), các kế hoạch thích ứng quốc gia (NAPs) và tính toán dựa trên mô hình, báo cáo đưa ra ước tính trung bình nhu cầu thích ứng khoảng 305 tỷ USD mỗi năm cho các nước đang phát triển vào năm 2035. Con số này phần lớn không bao gồm nhu cầu của khu vực tư nhân, vốn có thể gần gấp đôi con số này.
Tại COP30, Quyết định Mutirão toàn cầu kêu gọi nỗ lực tăng gấp 3 lần nguồn tài chính thích ứng với biến đổi khí hậu vào năm 2035. Tùy thuộc vào việc tăng gấp 3 lần này dựa trên dòng vốn hiện tại hay dựa trên Hiệp ước Khí hậu Glasgow, nguồn tài chính thích ứng quốc tế sẽ tăng lên 85 – 120 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Khi điều chỉnh theo lạm phát, việc tăng gấp 3 lần này chỉ đáp ứng được 20 – 29% nhu cầu tài chính thích ứng vào năm 2035. Tuy nhiên, nếu tăng gấp 3 lần dòng vốn cho các nước kém phát triển nhất (LDCs) và các quốc đảo nhỏ đang phát triển (SIDS), thì có thể đáp ứng được 49 – 83% nhu cầu của họ.
Các xu hướng tích cực
Báo cáo này cũng chỉ ra một số xu hướng tích cực.
Mặc dù tốc độ tăng trưởng vẫn còn thấp hơn nhiều so với yêu cầu để đáp ứng Hiệp ước Khí hậu Glasgow về việc tăng gấp đôi nguồn tài trợ từ mức năm 2019 lên 40 tỷ USD vào năm 2025, mục tiêu này vẫn có thể đạt được. Các ngân hàng phát triển đa phương nhiều khả năng đã tăng đáng kể nguồn tài trợ của họ vào năm 2025 – nhưng việc đạt được mục tiêu sẽ phụ thuộc vào việc liệu dòng vốn thích ứng từ các đối tác phát triển song phương có bị ảnh hưởng bởi sự sụt giảm viện trợ phát triển chính thức hay không.
Dòng vốn tài chính giữa các nước đang phát triển cũng đang tăng lên. Các khoản đóng góp thông qua các ngân hàng phát triển đa phương và hợp tác trực tiếp Nam-Nam đã tăng từ 3,8 tỷ USD năm 2019 lên 9,6 tỷ USD năm 2024. Trong khi đó, dòng vốn tư nhân đang tăng trưởng – mặc dù chủ yếu nhằm đáp ứng nhu cầu thích ứng của khu vực tư nhân hoặc có khả năng được chính các nước đang phát triển chi trả, và chúng chỉ có thể giảm khoảng cách tài chính cho các hành động thích ứng hướng đến lợi ích công cộng từ 15 – 20%.
Nhưng chỉ riêng nguồn tài chính thôi là chưa đủ. Tiến bộ còn phụ thuộc vào một loạt các yếu tố thể chế giúp chuyển các ưu tiên hành động thích ứng thành các biện pháp thực thi. Các chính phủ đã và đang thực hiện các bước để tăng cường các yếu tố này, bao gồm việc thông qua luật khung về biến đổi khí hậu, tạo ra các nền tảng học hỏi chính sách, cải thiện sự phối hợp giữa các ngành và các cấp chính quyền, và thiết lập các cơ chế chuyên biệt để huy động và quản lý tài chính khí hậu.
Thiệt hại và tổn thất ngày càng gia tăng
Việc thiếu các biện pháp giảm thiểu và thích ứng mạnh mẽ dẫn đến những tổn thất và thiệt hại liên quan đến biến đổi khí hậu, vốn vẫn có thể xảy ra ngay cả khi đã có các hành động thích ứng, là rất lớn. Báo cáo cho thấy nguồn tài chính dành cho các tổn thất và thiệt hại không đáp ứng đủ nhu cầu đã được xác định, trong khi các thủ tục phức tạp và năng lực hạn chế khiến việc tiếp cận hỗ trợ trở nên khó khăn.
Ví dụ, vòng đầu tiên của Quỹ ứng phó với Thiệt hại và Tổn thất đã tạo ra các yêu cầu trị giá 2,8 tỷ USD, vượt xa ngân sách ban đầu là 342 triệu USD. Điều này cho thấy nhu cầu chưa được đáp ứng rất lớn, nhưng chúng ta vẫn chưa biết được khoảng cách tài chính cho Thiệt hại và Tổn thất toàn cầu.
Báo cáo chỉ ra nhu cầu rõ ràng về năng lực đánh giá mạnh hơn, sự hỗ trợ tài chính và kỹ thuật đầy đủ và có khả năng dự báo, thủ tục tiếp cận đơn giản hơn và sự tham gia có ý nghĩa của cộng đồng bị ảnh hưởng trong việc định hình các biện pháp ứng phó với tổn thất và thiệt hại.
Tải về toàn văn Báo cáo Khoảng cách thích ứng 2026 tại đây.
Xem lại các báo cáo Khoảng cách phát thải 2026, Hạn chế vượt ngưỡng trên website Khoa Môi trường.
Nguồn: https://www.unep.org/en/news-and-stories/press-release/world-heads-overshoot-15degc-adaptation-too-slow
