Với sự phát triển mạnh mẽ các sản phẩm điện thoại thông minh, máy tính xách tay, máy tính bảng, xe đạp điện, ô tô điện, hệ thống lưu điện… rủi ro liên quan đến cháy pin lithium-ion ngày càng cao. Thậm chí hiện nay, nhiều hãng hàng không đã cấm hành khách sử dụng hoặc đem theo pin lithium-ion dự phòng lên máy bay.
Khác với các loại cháy thông thường, cháy pin lithium-ion (cháy loại L) liên quan đến hiện tượng “thoát nhiệt” (thermal runaway). Đây là một dạng phản ứng dây chuyền bên trong tế bào pin: nhiệt độ tăng, sinh ra oxy, cháy mạnh hơn, tăng thêm nhiệt… ; điều đó dẫn đến pin đi vào trạng thái tự đốt nóng không thể kiểm soát.
Cháy pin lithium-ion không chỉ tạo ra các mối nguy an toàn như nhiệt độ cực cao (> 1000oC), gây nổ, giật điện… mà còn phát thải các khí độc như HF, CO.
Đặc biệt, pin lithium-ion có thể phát cháy trở lại nhiều giờ sau khi dập tắt ban đầu (24 – 48 giờ). Vì oxy sinh ra bên trong tế bào pin, không phải nguồn bên ngoài, nên các chất dập lửa thông thường như bọt, bột không hiệu quả với đám cháy loại L.
Tiêu chuẩn ISO mới này được cho là sẽ giúp nâng cao hiệu quả an toàn phòng cháy chữa cháy phù hợp với những rủi ro từ các công nghệ mới nổi như xe điện (EV), hệ thống lưu trữ năng lượng… ISO 3941:2026 ra đời đòi hỏi thay đổi cuộc chơi trong quản lý HSE: cần cập nhật nội dung đào tạo phòng cháy chữa cháy, cần sửa đổi quy trình khẩn cấp, cần cập nhật đánh giá rủi ro (RA /DUERP) để bao gồm “Cháy pin Lithium-ion – Loại L”, bảo đảm an toàn khu vực sạc và lưu trữ…
Tiêu chuẩn phân loại đám cháy ở Việt Nam hiện hành là TCVN 4878:2009, tương đương với ISO 3941:2007. Hy vọng cơ quan chức năng cũng sẽ sớm cập nhật tiêu chuẩn phân loại đám cháy để đồng bộ với ISO 3941:2026.
| 5.7. Liên quan đến loại L Ngoài mối nguy cháy, còn có một số mối nguy an toàn khác, bao gồm việc thoát khí nóng và dễ gây nổ, độc tính của các khí, sự hiện diện của vật cản vật lý ngăn cản chất chữa cháy tiếp cận nguồn lửa, hiện tượng lan truyền nhiệt không kiểm soát từ tế bào này sang tế bào khác, sự bắn ra các tế bào nóng và/hoặc đang cháy từ nguồn cháy và/hoặc phơi nhiễm với chất điện giải bị rò rỉ. Năng lượng bị giữ lại trong các tế bào bị hư hỏng sau các nỗ lực chữa cháy ban đầu có thể gây ra hiện tượng cháy lại và tiềm ẩn nguy cơ điện giật. |
Các link tham khảo:
https://www.iso.org/standard/88174.html
https://www.hseblog.com/class-l-fire/
